مرحله قبل از عمل جراحی، از زمان تصمیم گیری جهت انجام جراحی شروع می شود و با انتقال بیمار به تخت اتاق عمل پایان می پذیرد و مرحله بعد از عمل جراحی از زمان پذیرش بیمار در اتاق ریکاوری شروع می شود و با ارزیابی پی گیری در بیمارستان یا منزل خاتمه می‌یابد. جهت ثبت نام و اطلاع از برنامه های کلاس آموزشی دوره کمک پرستاری و دریافت مدرک معتبر جهت اشتغال و یا مهاجرت می توانید با مرکز آموزش انجمن پرستاری ایران شعبه اصلی تماس بگیرید:  02166120169 – 02166575754   

مراقبت های قبل از عمل بیمار

1- محل از پیش تعیین شده عمل شیو می گردد. شیو به دو صورت انجام می شود: خشک و مرطوب در شیو خشک به وسایلی چون ریش تراش برقی، قیچی، دستمال برای تمیز کردن موهای زائد، حوله برای پوشاندن ناحیه و نور کافی برای مشاهده موضع احتیاج داریم. برای شیو مرطوب به وسایلی مانند خود تراش یک بار مصرف، محلول آب و صابون، گاز، آب گرم احتیاج داریم. ناحیه‌ای که قرار است آماده شود بیرون قرارداده شده و برای حفظ آسایش و گرم نگه داشتن بیمار، بقیه قسمتها پوشانده می شود. پارچه ضد آب و حوله برای جلوگیری از کثیف شدن، زیر بیمار انداخته می شود. سپس پوست را با محلول آب و صابون آغشته کرده ( در شیو خشک این مرحله انجام  نمی شود) و با استفاده از تیغ موها برداشته می شود .بهترین زاویه قرار دادن تیغ نسبت به پوست بدن 45 درجه است. شیو باید به طور تمیز و به دقت انجام گرفته و هیچ گونه خراشی در سطح پوست ایجاد نکند تا امکان راهیابی عفونت  به محل عمل را ندهد. معمولاً بعدازظهر یا غروب قبل از عمل جراحی پوست بیمار آماده می شود.

2. اگرعمل جراحی صبح برنامه ریزی شده است عصر روز قبل غذای سبک معمولی به بیمار بدهید.اگر عمل جراحی عصر انجام می شود،می توان صبحانه سبکی به بیمار داد.به طورکلی 8 تا 10ساعت قبل ازعمل از خوردن آب و غذا خودداری شود.علت این امر جلوگیری از آسپیراسیون ریوی است. آسپیراسیون عارضه جدی است و با مرگ و میر زیاد 60 تا 70 در صد همراه است.
3. در صورتیکه بیمار باید تنقیه شود، روز قبل از عمل پس از صرف شام این امر صورت می‌پذیرد. بعضی اوقات در مواقعیکه عمل جراحی بعد از ظهر انجام می شود، صبح روزعمل بیمار انما (تنقیه) می شود، اما معمولا به این صورت انجام نمی شود، چون ممکن است برنامه عمل جراحی تغییر یافته و ساعت عمل به جلو کشیده شود.

پس از نیمه شب بیمار ناشتا  نگه داشته می شود و علامتی که نمایانگر ناشتا بودن بیمار است در قسمت بالای تخت یا نقطه ای که توسط تمام پرسنل و ملاقاتیها قابل رویت باشد نصب می گردد.

4. به منظور کاهش تعداد باکتری پوست، پوست، مو ناخن های دست و پا قبل از عمل تمیز می شوند.
5. درصورتیکه بیمار شب قبل از عمل حمام نکرده باشد، صبح روز عمل این کار را انجام می‌دهید. پس از حمام کردن یا مراقبت صبحگاهی، بیمار گان تمیز اتاق عمل را بپوشد.
6. بیمار نباید هیچ نوع سنجاق، گیره یا گل سر داشته باشد. به منظور تسهیل بررسی رنگ پوست از خانمها درخواست می شود که آرایش و لاک نداشته باشند. جواهرات و اشیاء قیمتی بیمار در قفسه مخصوصی در بخش پرستاری یا صندوق امانات بیمارستان نگهداری می شود.
7. قبل از عمل، از ادرارکردن وتخلیه مثانه بیمار باید اطمینان کسب کنیم تا در هنگام جراحی روی قسمتهای پایین شکم ادرار از بیمار خارج نشود در ضمن اعضای داخل شکم به شکل بهتری در دسترس جراح قرار داشته باشد. (به غیر از بیماران اورولوژی)
8. در صورتیکه بیمار دندان مصنوعی دارد، دندانهای او را درآورده و در میز کنار تخت وی در ظرف مخصوصی قرار داده می شود.
9. علائم حیاتی بیمار کنترل شود.

مراقبتهای بعد از عمل جراحی

1. در صورتیکه بیمار خواب آلود باشد و منعی نداشته باشد به پهلو خوابانده شود.
2. تمام اقدامات ایمنی برای تامین ایمنی بیمار باید انجام پذیرد. این اقدامات مشتمل بر پایین قرار دادن تخت تا حد امکان و قرار دادن بیمار در وضعیتی که راه هوایی وی بازمانده و ترشحات به راحتی از دهان وی خارج شود.
3. باید بیمار را گرم و راحت و محفوظ نگه داشت.
4. زنگ خطر نزدیک بیمار باشد.
5. علائم حیاتی بررسی می شود. دستور بررسی و کنترل بیمار متفاوت است اما به طور معمول علائم حیاتی، در ساعت اول پس از جراحی هر 15 دقیقه یکبار، در دو ساعت بعدی هر 30 دقیقه یکبار، در 4 ساعت بعدی هر یکساعت یکبار و نهایتا هر 4 ساعت یکبار کنترل می گردد.
6. به زود راه افتادن و حرکت دادن بیمار کمک نمایید. اکثر بیماران جراحی در 24 ساعت اول به راه انداخته می شوند. دستور زمان راه افتادن، مدت آن و تعداد دفعات آن باید به طور کتبی توسط پزشک نوشته شود.
7. در ابتدای دوره بهبودی انجام تنفس عمیق، سرفه کردن و سایر ورزشهای پس از عمل به بیمار یادآوری و در صورت لزوم در انجام آنها به بیمار کمک می شود.
8. شکم را از نظر اتساع و سفتی بررسی می کنند و هم چنین از بیمار در مورد احساس حالت تهوع و استفراغ و جمع شدن گاز در روده ها سوال می کنند.
9. به بیمار در رعایت رژیم غذایی و خوردن مایعات کمک می شود.
10. به بیمار تغییر پوزیشن مداوم می دهند.
11. برای تسکین درد بیمار راحتی او را فراهم می کنند.
12. با دادن لگن در فواصل زمانی معین، بیمار را به ادرار کردن تشویق کنید.